Ośrodek Pomocy Społecznej w Andrychowie

Program Przeciwdziałania Przemocy w Gminie Andrychów został opracowany zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005r. oraz w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, ustawę z dnia 15 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustawę z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi a także Strategię Integracji i Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Andrychów na lata 2008 – 2013, Kodeks Karny i Kodeks Postępowania Karnego, Kodeks Pracy, Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, Małopolski Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2007 – 2013.

W procesie opracowania programu korzystano m.in. z dokumentu Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie Wydział Polityki Społecznej pn.: „Małopolskie instytucje wobec przemocy. Cz. I – Zalecenia w zakresie tworzenia lokalnego systemu przeciwdziałania przemocy w rodzinie i postępowania w  sytuacji występowania przemocy”.

Definicje Przemoc wg Światowej Organizacji Zdrowia to: celowe użycie siły fizycznej, zagrażające lub rzeczywiste, przeciwko sobie, komuś innemu lub przeciwko grupie lub społeczności, co powoduje lub jest prawdopodobne, że spowoduje zranienie, fizyczne uszkodzenie, śmierć, ból psychologiczny, zaburzenia w rozwoju lub deprywację.

Przemoc ma różne oblicza i dzieli się ją na różne kategorie. W zależności od adresata wyróżnia się:

1. Przemoc skierowaną do siebie samego (autoagresja):

·        zachowania samobójcze (myśli samobójcze, usiłowanie samobójstwa i samobójstwo dokonane )

·        samouszkodzenia.

2. Przemoc interpersonalną, w tym:

·        przemoc w rodzinie; najczęściej ma miejsce w domu rodzinnym; stosowana wobec dziecka, partnera (żony, męża, konkubenta/ki) lub osób starszych, i/lub niepełnosprawnych

·        przemoc wobec osoby niespokrewnionej, często nieznajomej; najczęściej ma miejsce poza domem; należą tu przypadkowe akty przemocy, gwałty lub przemoc seksualna wobec obcych, przemoc w szkołach, miejscach pracy (mobbing), więzieniach, placówkach opiekuńczych, młodzieżowe akty przemocy.

3. Przemoc grupową, która polega na instrumentalnym użyciu przemocy przez ludzi,  którzy identyfikują się jako członkowie pewnej grupy przeciwko innej grupie w celu osiągnięcia celów ekonomicznych, politycznych lub społecznych. Należą tu: ludobójstwo, represje i naruszanie praw człowieka, terroryzm, przestępczość zorganizowana,  konflikty zbrojne (wewnątrz państw, między państwami).

Powyższa typologia bierze również pod uwagę naturę przemocy i tak dzieli przemoc na: fizyczną, psychiczną, seksualną, deprywację i zaniedbanie.

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie definiuje przemoc w rodzinie jakojednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste członka rodziny lub także innej osoby wspólnie zamieszkującej lub gospodarującej; w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą.

„Przemoc w rodzinie, jest doświadczeniem traumatycznym, którego skutkiem są zarówno bezpośrednie szkody na zdrowiu psychicznym i fizycznym, jak i poważne, długotrwałe problemy ujawniające się w życiu dorosłym, jako konsekwencje przemocy doświadczanej w dzieciństwie”.

W celu zdiagnozowania zjawiska przemocy, w tym przemocy w rodzinie wykorzystano dane Komisariatu Policji w Andrychowie oraz materiały uzyskane w toku wykonywanej pracy przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej,  Koalicji Przeciw Przemocy, Ośrodka Wspierania Rodziny, (wywiady środowiskowe, Niebieska Karta, dzienniki pracy specjalistów, obserwacje).

Do najczęstszych przejawów przemocy w rodzinie na terenie Gminy Andrychów należą: awantury domowe, w tym awantury pod wpływem alkoholu, pobicia, poniżanie i wyzwiska, przemoc ekonomiczna w dużej mierze związana z wydawaniem pieniędzy na alkohol, zaniedbanie, przemoc seksualna. Ofiarami są zwykle współmałżonkowie, dzieci, osoby starsze, niepełnosprawne.

Zjawiskiem dość często występującym w naszej Gminie jest przemoc ekonomiczna wobec osób starszych przejawiająca się odbieraniem im świadczeń rentowych lub emerytalnych, zmuszaniem do zaciągnięcia kredytów i niespłacanie ich.

 

W 2009r. Komisariat Policji w Andrychowie prowadził 46 postępowań dotyczących art. 207 Kodeksu Karnego. 21 z nich zostało zakończonych skierowaniem aktu oskarżenia, w tym 5 przypadków, gdzie założona była Niebieska Karta.

W 2009 roku pracownicy socjalni wypełnili 12 Niebieskich Kart. Ogółem Ośrodek Pomocy Społecznej udzielił pomocy około 94 rodzinom dotkniętym przemocą (426 osób w tych rodzinach) w ramach, której prowadzona była:

-       interwencja kryzysowa, w tym udzielenie schronienia w Hostelu,

-       praca socjalna,

-       poradnictwo specjalistyczne,

-       mediacje rodzinne,

-       terapia,

-       świadczenia pieniężne (zasiłki celowe i okresowe).

W tym samym czasie działająca na terenie Gminy Koalicja Przeciw Przemocy zajmowała się 61 przypadkami przemocy w rodzinie.

W programie Świetlicy Terapeutycznej OWR w 2009r. wzięło udział 8 dzieci z rodzin uwikłanych w przemoc domową.

Przemoc domowa jest zjawiskiem złożonym i wieloaspektowym. Rozpatrywana jest w kilku perspektywach: prawnej, psychologicznej, moralnej, społecznej. W większości zgłoszonych przypadków przemoc współwystępuje z problemem uzależnienia od alkoholu, co potwierdzają też badania zewnętrzne, które wskazują na silne związki pomiędzy piciem alkoholu a stosowaniem przemocy interpersonalnej w ogóle (raport WHO 2006).

Stosowanie przemocy wobec dzieci często wynika z nieznajomości i nieumiejętności stosowania innych, niż przemocowe metod wychowawczych (często osoby doświadczające przemocy w dzieciństwie są sprawcami przemocy w dorosłym życiu). 

Zachowania przemocowe obserwuje się również poza domem rodzinnym – w relacjach sąsiedzkich, szkolnych, pracowniczych, w instytucjach.

Należy również zwrócić uwagę na „przemoc w sieci”, na którą w szczególności narażone są dzieci i młodzież.

W związku z powyższym w zakresie przeciwdziałania zjawisku przemocy należy stosować podejście systemowe, interdyscyplinarne i długofalowe.

 

Gmina Andrychów posiada zasoby kadrowe, instytucjonalne i lokalowe niezbędne do efektywnego przeciwdziałania przemocy:

-       osoby z gminy przeszkolone z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie –

pracownicy socjalni, nauczyciele, pedagodzy szkolni, dzielnicowi, kuratorzy, pielęgniarki środowiskowe, przeszkoleni pracownicy socjalni, wychowawcy Świetlicy Terapeutycznej,

-       w każdej szkole na terenie gminy zatrudniony jest pedagog szkolny i/lub psycholog oraz realizowane są Szkolne Programy Profilaktyki zawierające zadania związane z przeciwdziałaniem przemocy,

-       w ramach struktury Ośrodka Pomocy Społecznej w budynku przy ul. Metalowców 10 działa Punkt konsultacyjny w zakresie przeciwdziałania przemocy oraz Zespół poradnictwa specjalistycznego gdzie pracują: prawnik, pedagog, psycholog, instruktor terapii uzależnień, terapeuta i mediatorzy rodzinni.  

b)          lokalowe. Do ważnych zasobów lokalowych, w szczególności ze względu na ochronę ofiar przemocy należy Hostel funkcjonujący w strukturze OPS, gdzie ofiara przemocy może uzyskać schronienie i pomoc psychologiczną w kryzysie. W skład Gminnego Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie wchodzą instytucje i osoby działające na terenie Gminy, wzajemnie ze sobą współpracujące w zakresie przeciwdziałania przemocy: Ośrodek Pomocy Społecznej w Andrychowie, Policja, Straż Miejska, Ośrodek Wspierania Rodziny w tym Świetlica Terapeutyczna, Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna, Wojewódzki Szpital Psychiatryczny, Zespół Kuratorów Sądu Rejonowego w Wadowicach, Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Stowarzyszenia.

Od 2003r stałym elementem Gminnego Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie jest Koalicja Przeciw Przemocy. Jest to interdyscyplinarny zespół, w którego skład wchodzą pracownicy ww. instytucji, którzy z racji pełnionej funkcji są szczególnie zaangażowani w przeciwdziałanie przemocy. Podczas spotkań Koalicji omawiane są problemy rodzin, niekiedy całych środowisk (np. sąsiedzkich), w których występują przypadki przemocy. Praca ta ma na celu dostosowanie interwencji i działań do rodzaju zdiagnozowanej przemocy, potrzeb i problemów osób dorosłych oraz dzieci uwikłanych w przemoc. Działania Koalicji funkcjonują jako zespół roboczy (nie jest formalnie powołany), prowadzone są przez koordynatora Koalicji a każde spotkanie zespołu jest protokołowane. W Gminie realizuje się procedurę Niebieskiej Karty.

 

Program jest skierowany do ogółu mieszkańców Gminy Andrychów,  w tym szczególnie do tych, którzy są uwikłani w przemoc jako: ofiara, sprawca przemocy lub świadek  przemocy.

Cele Główne Programu :

1.     Ograniczenie rozmiarów zjawiska przemocy w rodzinie.

2.     Rozwijanie i usprawnianie interdyscyplinarnego systemu interwencji i wsparcia rodziny dotkniętej przemocą - podniesienie skuteczności interwencji wobec problemu przemocy.

3.     Rozwój specjalistycznej oferty pomocowej dla rodzin uwikłanych w przemoc.

4.     Doskonalenie działalności Gminnego Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie.

5.     Zmiana postaw społecznych wobec zjawiska przemocy – podniesienie poziomu wiedzy, rozwijanie empatii, odpowiedzialności i kompetencji społecznych wobec problemu przemocy.

 

 

 

Realizatorem programu jest Ośrodek Pomocy Społecznej w Andrychowie.  Za realizację poszczególnych zadań odpowiedzialne są instytucje i organizacje wchodzące w skład Gminnego Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodziniezgodnie z ich kompetencjami i przeznaczeniem.

Program będzie ewaluowany poprzez systematyczną sprawozdawczość (co najmniej 1 raz w roku) dokonywaną w ramach wszystkich elementów systemu. Podstawowymi wskaźnikami służącymi do ewaluacji programu są:

-       Liczba Niebieskich Kart

-       ilość interwencji, udzielonych porad, konsultacji, osób korzystających z GOW, ilość osób, które wzięły udział w programie dla sprawców przemocy,

-       ilość i rodzaj  przeprowadzonych działań profilaktycznych.

 

Realizacja programu finansowana będzie ze środków własnych Samorządu Gminy Andrychów, dotacji oraz ze środków pozabudżetowych pozyskanych z innych źródeł.

 

Program realizowany będzie od dnia jego uchwalenia do 31 grudnia 2013 roku.

 

 

Punkt Informacyjny dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie

poniedziałek-piątek 7.00 – 15.00

dodatkowo czwartek 15.00-18.00

Telefon: (33) 843 77 77